Beauty Garden, Lifestyle

Vernieuwde waardering voor zeep

Mijn liefde en waardering voor een mooi stukje natuurlijke zeep is weer helemaal aangewakkerd door het Corona virus! Het is onze held in onzekere tijden.

We worden allemaal een beetje back to basic gedwongen in deze tijd.

Een eenvoudige zeepbar is namelijk een van de meest effectieve manieren om het COVID-19 virus te bestrijden. Waarom? Omdat het de structuur van een virus oplost. šŸ¦ 

Zeep bindt zich aan het vetmembraan van een virus en lost het vervolgens op. Het virus valt dan uit elkaar als een kaartenhuis en wordt inactief. šŸ’¤ De zeep dwingt het virus ook om zich los te maken van het huidoppervlak.

Grijp dus eerst naar een zeep, en als er geen zeep en water beschikbaar zijn, gebruik dan pas een handreiniger op basis van alcohol. šŸ§¼ Wie had dat gedacht? Dat een simpel stukje zeep zoveel kracht kan hebben tegen dit vreselijke virus.

Ik ga de lockdown periode gebruiken om lekker in de tuin te werken en om weer eens een paar heerlijke natuurlijke zepen met kruiden te maken! Uiteraard ook volledig natuurlijk gekleurd en als mallen gebruik ik lege amandelmelk pakken, dienen die ook mooi eens een extra doel. Heb je liever een ronde zeep, neem dan een lege Pringles verpakking.

Wist je dat planten met de term tinctoria erin; zoals Isatis tinctoria (Wede) erop wijzen dat het een verfplant is waarmee je prachtige natuurlijke kleuren voor je zeep kunt maken?

Zelf zeep maken klinkt echt moeilijker dan het is. Als je je houdt aan de basisprincipes kun je op veel manieren variƫren. En laten we eerlijk zijn, er is toch niets leuker dan je eigen zeep en cosmetica leren maken met de kruiden en bloemen uit je eigen tuin.

Ik maak mijn zepen uitsluitend met natuurlijke materialen, ook de kleurstoffen zijn natuurlijk. Ik hou van simpel en lekker basic.

De geschiedenis van Zeep

Meer dan drieduizend jaar geleden probeerde men al zeep te bereiden uit
vetten en as, deze dienden echter niet voor de reiniging maar hadden een
geneeskrachtige werking bijvoorbeeld bij huidaandoeningen en verwondingen.

Het eerste overgeleverde zeeprecept dateert van 2500 v chr en is van
sumerische oorsprong. De sumeriƫrs gebruikten zeep om de lanoline uit de
schaapwol te wassen voor het verven.

Het reinigende effect werd pas veel later door de Romeinen ontdekt die het, net als de Kelten, vooral als haarpommade en bij huidaandoeningen gebruikten.

De Kelten maakten hun zeep uit geitentalg en as. Bij de archeologische opgravingen van PompeĆÆ, dat in 79 na chr door een vulkaanuitbarsting getroffen werd en volledig onder het versteende as lag, vond men een volledige zeepfabriek terug met de zeepstukken erbij.

Het duurde tot in het begin van onze jaartelling voor de Arabieren op het idee kwamen om vetten met loog te mengen. Zo ontstonden de eerste zepen zoals wij ze kennen. In de 7de en 8ste eeuw brachten zij, samen met hun religie, de zeepkunst, over Spanje en Zuid- Frankrijk, naar Europa waar de eerste westerse aantekeningen gevonden zijn.

Tijdens de middeleeuwen geraakte, in Europa, de zeep zelf in vergetelheid
door de grote pest en cholera epidemieƫn. In de 16de eeuw werd zeep alleen door rijke heren gebruikt bij het scheren, het was een luxe product.

Het duurde echter tot de 18de eeuw voor zeep weer in omloop kwam en vooral betaalbaar werd want ondertussen kende men de techniek om soda, wat nodig is voor de verzeping, synthetisch te produceren. Voordien werd de loog nog steeds op moeizame wijze uit as bereid. Het was Nikolas Leblanc (1742- 1806) die de weg naar massaproductie daardoor opende.
Het maken van zeep was toen een avontuurlijke bezigheid, tonnen dierafval en resten van beenderen werden in enorme ketels urenlang gekookt in loog.

Tegenwoordig wordt er gelukkig nog maar zelden dierafval en dierlijke vetten gebruikt voor het maken van zepen.

Zepen worden nog steeds gemaakt op basis van vetten maar de dierlijke
vetten werden vervangen door plantaardige oliƫn die hun eigenschappen behouden in de verschillende procedures en technieken van de zeepbereiding. Zo wordt het eindresultaat huidvriendelijker en verzorgender.

Aleppozeep: in SyriĆ« wordt reeds sinds de 9de eeuw de beroemde Aleppozeep (een samenstelling van olijfolie en laurierolie) gemaakt waarvan het recept van generatie op generatie overgedragen wordt. Men vindt ze nog steeds in de handel als dikke groene blokken olijfoliezeep die heel lang houdbaar is. Deze is als het ware de voorloper van de zogenaamde ā€œMarseillezeepā€. De eerste vernoemde zeepproducent in Marseille dateert van 1371 (in de bloeiperiode, rond de 18de eeuw, floreerden er over de honderd zeepfabrieken).

Natriumhydroxide is niet per definitie gootsteenontstopper, het wordt er alleen van gemaakt, en niet andersom!  Zorg ervoor dat de kwaliteit zuiver is. NaOH is een chemisch product en daarom te koop bij chemische leveranciers. Producten als gootsteenontstopper van het kruidvat en van de bouwmarkten zijn niet zuiver en vaak aangevuld met bijvoorbeeld aluminium snippertjes. Zelf haal ik het hier omdat deze het zuiverst en goedkoopst is

Zelf een Cold Process (CP) Zeep maken?

De benodigdheden
Pannetje(s)
Weegschaal / maatbeker
Roerlepel
Thermometer
Staafmixer
Zeepmal
Handschoenen
Veiligheidsbril

Het zeep-recept
We kunnen beginnen. Hieronder staat de meest eenvoudige manier beschreven. Eigenlijk gaan alle recepten in de basis op dezelfde manier. Werk altijd met bedekkende kleding, handschoenen aan en een veiligheidsbril op!

Gebruik de zeepcalculator om te berekenen hoeveel loog je nodig hebt om te verzepen aan de hand van de oliƫn en vetten waar je zeep mee wilt maken.

Calendula Zeep Recept – Recept van Lovely Greens
800g (verwijst naar het olie gehalte)
Maakt ca. 8 zeepbars
Technische info: 6% supervet

Loogwater
109g Natriumhydroxide
196g Gedemineraliseerd water
2 theelepels gedroogde Calendula-blaadjes of 4 theelepels vers

Vaste Oliƫn
200g Kokosnootolie
150g Sheaboter

Vloeibare oliƫn
400g Olijfolie
50g Ricinusolie

Toevoegen bij Trace
8 druppels Grapefruitzaad Extract (optioneel)
4 theelepels Litsea cubeba Etherische olie

Het proces
Allereerst gaan we de natronloog maken. Meet de juiste hoeveelheid korrels af en doe deze voorzichtig in het koude water. Nu even roeren want de korrels hebben de neiging om te klonteren. Je zult merken dat het water behoorlijk heet wordt!

Zorg ervoor dat je rubberen handschoenen en oogbescherming draagt. In een goed geventileerde ruimte, bij voorkeur buitenshuis als dat kan, giet je de droge natriumhydroxidekristallen (loog) in het water. Houd het goed uit de buurt van je gezicht en meng het tot het loog is opgelost. Er is stoom en warmte in deze stap dus wees voorbereid. Goed doorroeren totdat de korrels helemaal opgelost zijn.

Zet de kan met dampend loogwater in een bassin met koud leidingwater. Dit zal het helpen om af te koelen.

We laten de oplossing nu even met rust zodat deze af kan koelen.

Meet het vet / olie af en doe deze in een pannetje. Laat de inhoud langzaam warm worden. We willen dat de loog en het vet dezelfde temperatuur hebben, zo’n 50 Ā°C. Doe rustig aan, want je zal merken dat het vet veel eerder warm geworden is dan dat de natronloog is afgekoeld!

Beide oplossingen zijn nu van dezelfde temperatuur en helder. Pak je magische lepel, haal je pannetje van het vuur en giet, terwijl je roert, de natronloog langzaam in je pannetje vet. Je zal al gelijk zien dat de oplossing troebel wordt. Dit zijn de eerste sporen van zeep!

Op dit punt kan je de staafmixer gebruiken om de zeep in beweging te houden. Door gebruik te maken van een staafmixer wordt het verzepingsproces namelijk flink versneld.

(Gebruik je ouderwets een lepel blijf dan ongeveer 1 uur lang roeren. In de praktijk houdt dit in dat je het eerste kwartier goed doorroert om daarna eens in de tien minuten even flink te scheppen.)

Na ongeveer een kwartier (of een uur als je lepelt) wordt het mengsel dik. Het mengsel is gereed om in de mal te worden gegoten. Je kan controleren of je zeep de juiste dikte heeft door er met je lepel een streep door te trekken. Blijft die streep een tijdje zichtbaar dan is ie goed. Dit heet tracing, vrijelijk vertaald als ‘nasporen’.

Het is nu ook de juiste tijd om je geuren, kleuren, kruiden of zeewier toe te voegen.

Giet het zeeppapje in de mal en wacht vervolgens totdat de zeep hard wordt. Dit kan een dag duren, maar ook drie dagen. Heb geduld, het gebeurt echt!

Is de zeep hard geworden dan kan je hem uit de mal halen om de zeep nog een week(!) of drie tot zes te laten rijpen. Dit is om de zeep te laten drogen en de chemicaliƫn de tijd te geven om volledig te reageren. Bovendien zal de zeep nog harder worden omdat het water langzaam verdampt.

Dit vind je misschien ook leuk...

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *